Με την έγκριση νέων αναπτυξιακών και κοινωνικών δράσεων, την επικαιροποίηση του προγραμματισμού των προσκλήσεων για το 2026 και την επιβεβαίωση της σταθερής προόδου υλοποίησης του Περιφερειακού Προγράμματος «Βόρειο Αιγαίο 2021-2027», ολοκληρώθηκαν στη Χίο οι εργασίες της 5ης Συνεδρίασης της Επιτροπής Παρακολούθησης.
Στη συνεδρίαση συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Εθνικής Αρχής Συντονισμού, των αρμόδιων υπουργείων, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, παραγωγικών, κοινωνικών και επιστημονικών φορέων, καθώς και τα μέλη της Επιτροπής Παρακολούθησης. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η πορεία υλοποίησης του Προγράμματος, οι νέες προτεραιότητες και ο σχεδιασμός για την επόμενη περίοδο.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών παρουσιάστηκε η πρόοδος ενεργοποίησης του Προγράμματος και εγκρίθηκαν νέες εξειδικεύσεις δράσεων, καθώς και τα κριτήρια επιλογής τους. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, στην αξιοποίηση της τοπικής παραγωγής, στη σύνδεση του πρωτογενούς τομέα με τον τουρισμό και τον πολιτισμό, στις αστικές αναπλάσεις, στις υποδομές των μικρών νησιών, αλλά και σε παρεμβάσεις που αφορούν τη στέγαση, τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και την αντιμετώπιση των σύγχρονων περιβαλλοντικών προκλήσεων.
Παράλληλα, εγκρίθηκαν σημαντικές κοινωνικές δράσεις, οι οποίες αφορούν την υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, τη δημιουργία νέων δομών ψυχικής υγείας, την υποστηριζόμενη απασχόληση, την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας και την ενίσχυση πολιτικών κοινωνικής ένταξης. Οι παρεμβάσεις αυτές επιβεβαιώνουν τον κοινωνικό προσανατολισμό του Προγράμματος, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες των νησιωτικών κοινωνιών παραμένουν αυξημένες.
Η Επιτροπή ενημερώθηκε επίσης για την πορεία εφαρμογής των Ολοκληρωμένων Χωρικών Επενδύσεων, των Στρατηγικών Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης και των τοπικών προγραμμάτων ΤΑΠΤοΚ, δηλαδή της Τοπικής Ανάπτυξης με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων. Επιπλέον, εγκρίθηκε η τρίτη επικαιροποίηση του Σχεδίου Αξιολόγησης του Προγράμματος και παρουσιάστηκε ο προγραμματισμός των νέων προσκλήσεων για το τρέχον και το επόμενο τετράμηνο του 2026.
Ο Περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κωνσταντίνος Μουτζούρης υπογράμμισε ότι η πορεία του Προγράμματος αποδεικνύει πως η Περιφέρεια αξιοποιεί με σχέδιο και αποτελεσματικότητα τους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους, μετατρέποντάς τους σε έργα και παρεμβάσεις που απαντούν στις πραγματικές ανάγκες των νησιωτικών κοινωνιών.
Όπως τόνισε, η αντιμετώπιση των συνεπειών της νησιωτικότητας, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της τοπικής οικονομίας, η διαχείριση των υδάτινων πόρων, η στεγαστική πολιτική και η κοινωνική συνοχή αποτελούν στρατηγικές προτεραιότητες της Περιφερειακής Αρχής, η οποία, όπως σημείωσε, συνεχίζει να διεκδικεί και να αξιοποιεί κάθε διαθέσιμο χρηματοδοτικό εργαλείο προς όφελος των πολιτών και της αναπτυξιακής προοπτικής των νησιών.
Από την πλευρά του, ο Αντιπεριφερειάρχης ΕΣΠΑ και Προγραμματισμού Ευστράτιος Χρυσοστόμου Κυρατζής επισήμανε ότι το Πρόγραμμα «Βόρειο Αιγαίο 2021-2027» έχει πλέον περάσει σε φάση ουσιαστικής υλοποίησης και παραγωγής αποτελεσμάτων. Όπως ανέφερε, το στοίχημα της ενεργοποίησης έχει κερδηθεί, ενώ η μεγάλη πρόκληση της επόμενης περιόδου είναι η επιτάχυνση της υλοποίησης των έργων, η αύξηση των δαπανών και η μετατροπή των εντάξεων σε απτά αναπτυξιακά αποτελέσματα για τις τοπικές κοινωνίες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το Πρόγραμμα διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 390 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ οι εντάξεις έχουν ήδη προσεγγίσει το 90% του διαθέσιμου προϋπολογισμού και αναμένεται να υπερβούν το 100% μέχρι το τέλος του έτους. Οι συμβάσεις ανέρχονται περίπου στα 200 εκατομμύρια ευρώ, ενώ μέσα σε έναν χρόνο επιτεύχθηκαν νέες εντάξεις ύψους 140 εκατομμυρίων ευρώ, νέες συμβάσεις ύψους 110 εκατομμυρίων ευρώ και νέες πληρωμές ύψους 13 εκατομμυρίων ευρώ.
Στο αμέσως επόμενο διάστημα οι προτεραιότητες εστιάζουν στην αύξηση των δαπανών κατά τουλάχιστον 40 εκατομμύρια ευρώ, σε νέες συμβάσεις ύψους 30 εκατομμυρίων ευρώ και σε νέες εντάξεις ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα, προωθείται η πλήρης ενεργοποίηση των δράσεων επιχειρηματικότητας, η ενεργοποίηση παρεμβάσεων δημόσιας και ιδιωτικής στέγης, η επιτάχυνση των έργων υδάτων και η συστηματική προετοιμασία για την επόμενη προγραμματική περίοδο.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη γεωγραφική και στρατηγική ιδιαιτερότητα του Βορείου Αιγαίου, ως ακριτικής νησιωτικής Περιφέρειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ανατολικό της σύνορο. Όπως επισημάνθηκε, οι ευρωπαϊκοί πόροι δεν αποτελούν απλώς χρηματοδοτικό εργαλείο, αλλά μέσο για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, της εδαφικής συνοχής και της ανθεκτικότητας των νησιωτικών κοινωνιών.
Η 5η Συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης στη Χίο ανέδειξε ότι το ΕΣΠΑ παραμένει βασικό εργαλείο μετασχηματισμού για το Βόρειο Αιγαίο. Το ζητούμενο, πλέον, είναι οι αριθμοί να μετατραπούν σε έργα, οι συμβάσεις σε πληρωμές και οι χρηματοδοτήσεις σε πραγματικές αλλαγές στην καθημερινότητα των πολιτών της Χίου, της Λέσβου, της Λήμνου, της Σάμου, της Ικαρίας, των Ψαρών, των Οινουσσών, του Αγίου Ευστρατίου και συνολικά των νησιών της Περιφέρειας.
