Ριζικά διαφορετική θα είναι η επόμενη εκλογική αναμέτρηση για τον Δήμο Χίου, καθώς ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αλλάζει τόσο τον τρόπο ανάδειξης του δημάρχου όσο και τους συσχετισμούς μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο. Ο νόμος 5314/2026, ο οποίος ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 26 Ιουνίου 2026 και δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 29 Ιουνίου, προβλέπεται να εφαρμοστεί για την αυτοδιοικητική περίοδο 2029–2033. Συνεπώς, με βάση τα σημερινά δεδομένα, η πρώτη εκλογική δοκιμασία του νέου συστήματος θα πραγματοποιηθεί την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου 2028, δηλαδή στις 26 Νοεμβρίου 2028.
Η σημαντικότερη αλλαγή είναι η κατάργηση της επαναληπτικής εκλογής τη δεύτερη Κυριακή. Η εκλογή του δημάρχου θα ολοκληρώνεται σε μία ημέρα. Συνδυασμός που θα συγκεντρώνει από την πρώτη καταμέτρηση ποσοστό μεγαλύτερο του 42% των έγκυρων ψηφοδελτίων θα ανακηρύσσεται απευθείας νικητής. Όταν κανένας συνδυασμός δεν υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο, δεν θα στήνεται νέα κάλπη μία εβδομάδα αργότερα. Θα ακολουθεί δεύτερο στάδιο καταμέτρησης, με τη συμμετοχή των δύο συνδυασμών που έλαβαν τις περισσότερες πρώτες ψήφους.
Η δεύτερη αυτή καταμέτρηση θα βασίζεται στη λεγόμενη «εναλλακτική ψήφο». Στο ψηφοδέλτιο κάθε συνδυασμού θα αναγράφονται οι ονομασίες των υπόλοιπων παρατάξεων και ο εκλογέας θα μπορεί, προαιρετικά, να επιλέξει μία από αυτές ως δεύτερη προτίμηση. Εφόσον ο συνδυασμός της πρώτης επιλογής του αποκλειστεί, η εναλλακτική ψήφος θα μπορεί να προστεθεί σε έναν από τους δύο επικρατέστερους συνδυασμούς. Ψηφοδέλτιο χωρίς εναλλακτική επιλογή θα παραμένει έγκυρο, ενώ η σημείωση περισσότερων από μίας εναλλακτικών ψήφων δεν θα ακυρώνει την πρώτη ψήφο, αλλά δεν θα λαμβάνεται υπόψη στο δεύτερο στάδιο.
Η αναμέτρηση του 2023 ως μελέτη περίπτωσης
Η εφαρμογή του νέου συστήματος στα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών του 2023 προσφέρει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει η νέα διαδικασία στη Χίο. Η σύγκριση είναι αναγκαστικά υποθετική, επειδή το 2023 οι ψηφοφόροι δεν είχαν τη δυνατότητα να καταγράψουν εναλλακτική ψήφο και, επομένως, δεν μπορεί να ανακατασκευαστεί με βεβαιότητα η συμπεριφορά τους υπό τους νέους κανόνες.
Στην πρώτη Κυριακή των εκλογών του 2023 ο συνδυασμός του Σταμάτη Κάρμαντζη συγκέντρωσε 35,19%, ο συνδυασμός του Γιάννη Μαλαφή 28,54%, ο συνδυασμός του Κώστα Τριαντάφυλλου 20,49%, ο συνδυασμός του Γιάννη Καραβασίλη 9,58% και η παράταξη του Μάρκου Σκούφαλου 6,19%. Από τους 59.335 εγγεγραμμένους ψήφισαν 28.512, με 27.807 έγκυρα ψηφοδέλτια. Ο πρώτος συνδυασμός έλαβε 9.786 ψήφους και ο δεύτερος 7.937, με αρχική διαφορά 1.849 ψήφων.
Με τον νέο εκλογικό νόμο κανένας από τους δύο πρώτους συνδυασμούς δεν θα είχε εκλεγεί αμέσως, καθώς κανένας δεν είχε υπερβεί το 42%. Ο Σταμάτης Κάρμαντζης και ο Γιάννης Μαλαφής θα περνούσαν στο δεύτερο στάδιο καταμέτρησης την ίδια ημέρα. Εκεί θα προστίθεντο οι έγκυρες εναλλακτικές ψήφοι που θα είχαν σημειώσει οι ψηφοφόροι των τριών παρατάξεων που έμεναν εκτός της τελικής δυάδας.
Οι συνδυασμοί του Κώστα Τριαντάφυλλου, του Γιάννη Καραβασίλη και του Μάρκου Σκούφαλου είχαν συγκεντρώσει συνολικά 10.084 έγκυρες πρώτες ψήφους. Για να ανατραπεί η διαφορά των 1.849 ψήφων, ο Γιάννης Μαλαφής θα έπρεπε να λάβει τουλάχιστον 1.850 περισσότερες εναλλακτικές ψήφους από τον Σταμάτη Κάρμαντζη. Στο ακραίο υποθετικό σενάριο κατά το οποίο όλοι οι ψηφοφόροι των αποκλεισμένων συνδυασμών θα επέλεγαν ως δεύτερη προτίμηση έναν από τους δύο επικρατέστερους, ο δεύτερος συνδυασμός θα χρειαζόταν περίπου το 59,2% των συγκεκριμένων μεταφερόμενων ψήφων για να περάσει μπροστά.
Στην πραγματική επαναληπτική εκλογή του 2023 ο Γιάννης Μαλαφής επικράτησε με 62,27%, έναντι 37,73% του Σταμάτη Κάρμαντζη, και εξελέγη δήμαρχος Χίου. Το αποτέλεσμα αυτό, ωστόσο, δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτομάτως στο νέο σύστημα. Στη δεύτερη Κυριακή είχαν μεσολαβήσει μία εβδομάδα πολιτικών διαπραγματεύσεων, δημόσιων τοποθετήσεων και νέας προεκλογικής κινητοποίησης. Παράλληλα, η συμμετοχή υποχώρησε από 48,05% στην πρώτη εκλογή σε 42,74% στη δεύτερη, ενώ τα έγκυρα ψηφοδέλτια μειώθηκαν από 27.807 σε 24.344.
Με το νέο σύστημα η δεύτερη προτίμηση θα καταγράφεται ταυτόχρονα με την πρώτη, πριν ανακοινωθεί το αποτέλεσμα και χωρίς να μεσολαβεί δεύτερη προεκλογική περίοδος. Ο ψηφοφόρος θα πρέπει, δηλαδή, να αποφασίζει από την αρχή όχι μόνο ποιος είναι ο συνδυασμός που επιθυμεί να κερδίσει, αλλά και ποια παράταξη θα προτιμούσε σε περίπτωση που η πρώτη επιλογή του δεν βρισκόταν ανάμεσα στις δύο ισχυρότερες.
Αυτό σημαίνει ότι η πολιτική δυναμική της πραγματικής δεύτερης Κυριακής του 2023 δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με τη δυναμική της εναλλακτικής ψήφου. Ένας πολίτης που αποφάσισε να ψηφίσει έναν υποψήφιο δήμαρχο έπειτα από μία εβδομάδα διαβουλεύσεων μπορεί να είχε επιλέξει διαφορετικά, ή να μην είχε σημειώσει καμία δεύτερη προτίμηση, εάν έπρεπε να αποφασίσει τα πάντα από την πρώτη ημέρα.
Δημοτικό Συμβούλιο 39 μελών
Ο Δήμος Χίου είχε 50.361 μόνιμους κατοίκους στην απογραφή του 2021 και αποτελείται από οκτώ δημοτικές ενότητες: Χίου, Αγίου Μηνά, Αμανής, Ιωνίας, Καμποχώρων, Καρδαμύλων, Μαστιχοχωρίων και Ομηρούπολης. Ο νέος νόμος προβλέπει συμβούλιο 35 μελών για δήμους με πληθυσμό από 50.001 έως 100.000 κατοίκους. Προβλέπει, όμως, μετάβαση στην αμέσως ανώτερη κατηγορία όταν ένας δήμος αποτελείται από πέντε ή περισσότερες δημοτικές ενότητες. Κατά συνέπεια, ο Δήμος Χίου διατηρεί Δημοτικό Συμβούλιο 39 εδρών.
Σε συμβούλιο 39 μελών ο νικητής θα λαμβάνει κατά κανόνα 23 έδρες και οι υπόλοιπες 16 θα κατανέμονται στις παρατάξεις της αντιπολίτευσης. Εάν, όμως, ο νικητής αναδειχθεί μετά την προσμέτρηση των εναλλακτικών ψήφων και το τελικό ποσοστό του παραμείνει ίσο ή χαμηλότερο του 42%, η πλειοψηφία του θα περιορίζεται στις 21 έδρες, αφήνοντας 18 στην αντιπολίτευση. Με τον τρόπο αυτόν ο νομοθέτης επιχειρεί να συνδέσει το μέγεθος της δημοτικής πλειοψηφίας με την πραγματική εκλογική δύναμη του νικητή.
Εφόσον εφαρμοζόταν ο νέος μαθηματικός τύπος στα ποσοστά του 2023 και ο Γιάννης Μαλαφής αναδεικνυόταν νικητής με τελικό ποσοστό άνω του 42%, η υπολογιστική κατανομή θα έδινε 23 έδρες στον νικητή, οκτώ στην παράταξη Κάρμαντζη, πέντε στην παράταξη Τριαντάφυλλου, δύο στην παράταξη Καραβασίλη και μία στη Λαϊκή Συσπείρωση. Η κατανομή αυτή συμπίπτει με την τελική σύνθεση που προέκυψε μετά τις πραγματικές εκλογές του 2023. Εάν, αντιθέτως, νικητής αναδεικνυόταν ο Σταμάτης Κάρμαντζης με ποσοστό άνω του 42%, η ενδεικτική εφαρμογή του τύπου θα οδηγούσε σε 23 έδρες για τον συνδυασμό του, επτά για τον συνδυασμό Μαλαφή, πέντε για τον συνδυασμό Τριαντάφυλλου και από δύο για τους συνδυασμούς Καραβασίλη και Σκούφαλου.
Όλες οι παρατάξεις που συμμετείχαν στις εκλογές του 2023 θα εξακολουθούσαν να εκπροσωπούνται, καθώς ο νέος νόμος θέτει ως προϋπόθεση για την κατάληψη έδρας την υπέρβαση του 3% των έγκυρων πρώτων ψήφων. Οι εναλλακτικές ψήφοι θα κρίνουν τον δήμαρχο και το μέγεθος της πλειοψηφίας του, αλλά η είσοδος των παρατάξεων και η μεταξύ τους κατανομή των εδρών θα βασίζονται στην πρώτη ψήφο.
Μία εκλογική περιφέρεια για ολόκληρη τη Χίο
Ιδιαίτερη σημασία για το νησί έχει η μετατροπή του Δήμου Χίου σε ενιαία εκλογική περιφέρεια για την ανάδειξη των δημοτικών συμβούλων. Μέχρι σήμερα η εκλογή συνδεόταν με τις δημοτικές ενότητες και εξασφάλιζε συγκεκριμένη γεωγραφική εκπροσώπηση. Ο νέος Κώδικας προβλέπει ότι, με ελάχιστες ρητά αναφερόμενες εξαιρέσεις σε άλλους νησιωτικούς δήμους, κάθε δήμος αποτελεί μία ενιαία εκλογική περιφέρεια. Ο Δήμος Χίου δεν περιλαμβάνεται στις εξαιρέσεις.
Η αλλαγή αυτή μπορεί να ενισχύσει την πολιτική ενότητα του ψηφοδελτίου σε επίπεδο νησιού, δημιουργεί όμως και ένα κρίσιμο ζήτημα τοπικής εκπροσώπησης. Οι υποψήφιοι από την πόλη της Χίου και τις πολυπληθέστερες περιοχές θα έχουν, κατά κανόνα, πρόσβαση σε μεγαλύτερη δεξαμενή σταυρών. Αντίθετα, υποψήφιοι από την Αμανή, τα Καρδάμυλα, τα Μαστιχοχώρια και άλλες απομακρυσμένες περιοχές ενδέχεται να δυσκολευτούν περισσότερο να εκλεγούν στο κεντρικό Δημοτικό Συμβούλιο.
Το βάρος της γεωγραφικής ισορροπίας μεταφέρεται επομένως στις ίδιες τις παρατάξεις. Οι υποψήφιοι δήμαρχοι θα χρειαστεί να συγκροτούν ψηφοδέλτια με ισχυρή παρουσία σε ολόκληρο το νησί και να υποστηρίζουν έμπρακτα την εκλογή στελεχών από τις περιφερειακές ενότητες. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος ένα τυπικά ενιαίο δημοτικό συμβούλιο να εμφανίζει σημαντική συγκέντρωση εκπροσώπων από το κέντρο και περιορισμένη φωνή από τη βόρεια, τη νότια και τη δυτική Χίο.
Οι δημότες θα μπορούν να θέτουν έως τέσσερις σταυρούς προτίμησης στους υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους. Παράλληλα, σε συμβούλιο 39 εδρών ο επικεφαλής του νικητήριου συνδυασμού θα μπορεί να έχει συμπεριλάβει έως τρεις υποψηφίους χωρίς σταυρό προτίμησης, οι οποίοι θα εκλέγονται εφόσον κερδίσει η παράταξη. Η ρύθμιση αυτή δίνει στον δήμαρχο τη δυνατότητα να εξασφαλίσει τη συμμετοχή προσώπων με ειδικές γνώσεις ή διοικητική εμπειρία, περιορίζει όμως για τις συγκεκριμένες θέσεις την άμεση επιλογή των ψηφοφόρων.
Πώς θα συγκροτηθούν τα δημοτικά ψηφοδέλτια στη Χίο
Η συγκρότηση των δημοτικών συνδυασμών στη Χίο θα ακολουθήσει νέους αριθμητικούς και ποιοτικούς κανόνες. Επειδή το Δημοτικό Συμβούλιο Χίου θα εξακολουθήσει να αποτελείται από 39 μέλη, κάθε συνδυασμός θα πρέπει να διαθέτει κατ’ ελάχιστον 39 υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους. Ο αριθμός αυτός αφορά τους υποψηφίους που θα διεκδικούν την εκλογή τους με σταυρό προτίμησης και δεν περιλαμβάνει τον υποψήφιο δήμαρχο. Η διατήρηση των 39 εδρών συνδέεται με το γεγονός ότι ο Δήμος Χίου διαθέτει περισσότερες από πέντε δημοτικές ενότητες και, επομένως, εντάσσεται στην αμέσως επόμενη πληθυσμιακή κλίμακα ως προς το μέγεθος του Δημοτικού Συμβουλίου.
Ο νέος Κώδικας επιτρέπει ο ελάχιστος αριθμός των 39 υποψηφίων να προσαυξάνεται έως και κατά 125%. Για τον Δήμο Χίου ο υπολογισμός είναι 39 συν το 125% των 39, δηλαδή 39 συν 48,75. Με την εφαρμογή του γενικού κανόνα στρογγυλοποίησης του Κώδικα, το ανώτατο όριο διαμορφώνεται στους 88 υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους της βασικής κατηγορίας. Συνεπώς, ένας δημοτικός συνδυασμός στη Χίο θα μπορεί να περιλαμβάνει από 39 έως 88 υποψηφίους που θα διεκδικούν την εκλογή τους με σταυρό προτίμησης, πριν προστεθούν οι ειδικές κατηγορίες υποψηφίων που προβλέπει ο νόμος.
Πέρα από τους παραπάνω υποψηφίους, κάθε συνδυασμός θα μπορεί να προσθέσει υποψηφίους ηλικίας έως 30 ετών, σε αριθμό που αντιστοιχεί μέχρι και στο 10% των εδρών του Δημοτικού Συμβουλίου. Στην περίπτωση της Χίου, το 10% των 39 εδρών αντιστοιχεί σε 3,9 και, μετά τη νόμιμη στρογγυλοποίηση, επιτρέπονται έως τέσσερις επιπλέον νέοι υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι. Οι υποψήφιοι αυτοί θα πρέπει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου του έτους των εκλογών να μην έχουν υπερβεί το τριακοστό έτος της ηλικίας τους.
Έως τρεις υποψήφιοι χωρίς σταυρό – Το «Επικρατείας» των δημοτικών συνδυασμών
Ιδιαίτερη πολιτική σημασία αποκτά η δυνατότητα κάθε δημοτικού συνδυασμού στη Χίο να περιλαμβάνει έως τρεις υποψηφίους χωρίς σταυρό προτίμησης. Ο όρος «ψηφοδέλτιο Επικρατείας» δεν χρησιμοποιείται επισήμως στον νόμο, αποτελεί όμως έναν εύληπτο τρόπο περιγραφής της συγκεκριμένης ρύθμισης, καθώς οι υποψήφιοι αυτοί θα επιλέγονται ουσιαστικά απευθείας από τον επικεφαλής του συνδυασμού και δεν θα χρειάζονται σταυρό από τους εκλογείς. Το όριο των τριών προσώπων ισχύει για δημοτικά συμβούλια με 35 ή περισσότερα μέλη και επομένως εφαρμόζεται στον Δήμο Χίου, που διαθέτει 39μελές Δημοτικό Συμβούλιο.
Η αυτόματη εκλογή των συγκεκριμένων προσώπων, ωστόσο, συνδέεται με την επικράτηση του συνδυασμού. Στον επιτυχόντα συνδυασμό εκλέγονται πρώτοι όλοι οι υποψήφιοι χωρίς σταυρό προτίμησης και ακολουθούν, για τις υπόλοιπες έδρες, οι υποψήφιοι που συγκέντρωσαν τους περισσότερους σταυρούς. Αυτό σημαίνει ότι, εάν ο νικητής στη Χίο δικαιούται 23 έδρες και έχει χρησιμοποιήσει και τις τρεις θέσεις χωρίς σταυρό, οι τρεις πρώτες έδρες θα καταληφθούν από τα πρόσωπα που όρισε ο υποψήφιος δήμαρχος και οι υπόλοιπες 20 θα διατεθούν με βάση τη σταυροδοσία.
Δεν ισχύει, όμως, η ίδια προνομιακή μεταχείριση για τους αντίστοιχους υποψηφίους των συνδυασμών που θα βρεθούν στην αντιπολίτευση. Στους επιλαχόντες συνδυασμούς προηγείται ο υποψήφιος δήμαρχος, ο οποίος θεωρείται πρώτος εκλεγμένος σύμβουλος της παράταξής του, και οι υπόλοιπες έδρες καταλαμβάνονται με βάση τους σταυρούς προτίμησης. Επομένως, η επιλογή τριών προσώπων χωρίς σταυρό αποτελεί για κάθε επικεφαλής μια επιλογή στενά συνδεδεμένη με την εκλογική νίκη του συνδυασμού του.
Έως 95 υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι ανά συνδυασμό
Από τον συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει ότι το κεντρικό δημοτικό ψηφοδέλτιο στη Χίο θα μπορεί να φτάσει μέχρι τους 95 υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους. Ο αριθμός αυτός προκύπτει από τους έως 88 υποψηφίους της βασικής κατηγορίας, τους έως τέσσερις πρόσθετους υποψηφίους ηλικίας έως 30 ετών και τους έως τρεις υποψηφίους χωρίς σταυρό προτίμησης.
Μαζί με τον υποψήφιο δήμαρχο, το κεντρικό σκέλος κάθε πλήρους δημοτικού συνδυασμού θα μπορεί επομένως να περιλαμβάνει έως 96 πρόσωπα. Στο κατώτατο όριο, ένας συνδυασμός θα πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον 39 υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους και έναν υποψήφιο δήμαρχο, δηλαδή τουλάχιστον 40 πρόσωπα, χωρίς να υπολογίζονται ακόμη οι υποψήφιοι των δημοτικών κοινοτήτων.
Σε συνοπτική μορφή, κάθε παράταξη στη Χίο θα μπορεί να παρουσιάσει από 39 έως 95 υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους, ενώ μαζί με τον υποψήφιο δήμαρχο το κεντρικό ψηφοδέλτιο θα αριθμεί από 40 έως 96 πρόσωπα. Από τους 95 υποψηφίους του ανώτατου ορίου, μέχρι τέσσερις μπορούν να ενταχθούν στην ειδική κατηγορία των υποψηφίων έως 30 ετών και μέχρι τρεις μπορούν να είναι υποψήφιοι χωρίς σταυρό προτίμησης.
Στον συνολικό συνδυασμό προστίθενται και οι υποψήφιοι των κοινοτήτων
Ο συνολικός αριθμός των προσώπων ενός πλήρους συνδυασμού θα είναι ακόμη μεγαλύτερος, καθώς στους υποψηφίους για το Δημοτικό Συμβούλιο θα προστίθενται οι υποψήφιοι σύμβουλοι και εκπρόσωποι των δημοτικών κοινοτήτων. Κάθε συνδυασμός οφείλει να διαθέτει υποψηφίους σε τουλάχιστον 80% των κοινοτήτων του Δήμου. Στις κοινότητες που εκλέγουν συμβούλιο, ο ελάχιστος αριθμός υποψηφίων πρέπει να είναι ίσος με τις έδρες του κοινοτικού συμβουλίου και μπορεί να προσαυξάνεται έως και κατά 100%. Στις κοινότητες με πληθυσμό έως 300 κατοίκους επιτρέπεται η ανακήρυξη μέχρι τριών υποψηφίων εκπροσώπων.
Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει ένας ενιαίος και απόλυτος αριθμός για το σύνολο των υποψηφίων κάθε χιακού συνδυασμού. Ο αριθμός από 40 έως 96 αφορά τον υποψήφιο δήμαρχο και το δημοτικό σκέλος του ψηφοδελτίου. Το τελικό άθροισμα θα εξαρτάται από το πόσες κοινότητες θα καλύψει κάθε παράταξη και από το πόσους υποψηφίους θα παρουσιάσει σε καθεμία από αυτές.
Η ποσόστωση φύλου
Κατά την κατάρτιση του συνδυασμού θα πρέπει επίσης να τηρείται η ποσόστωση φύλου. Από κάθε φύλο απαιτείται ποσοστό τουλάχιστον 40% επί του αριθμού των υποψηφίων που λαμβάνονται υπόψη στον σχετικό υπολογισμό, μαζί με τον υποψήφιο δήμαρχο. Από τον υπολογισμό εξαιρούνται οι υποψήφιοι εκπρόσωποι των μικρών κοινοτήτων, οι πρόσθετοι υποψήφιοι ηλικίας έως 30 ετών και οι υποψήφιοι χωρίς σταυρό προτίμησης.
Η νέα διάταξη δίνει στους υποψηφίους δημάρχους της Χίου μεγαλύτερη ευχέρεια να συγκροτήσουν πολυπληθή ψηφοδέλτια, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει σημαντικά τις οργανωτικές απαιτήσεις. Μια παράταξη που θα θελήσει να αξιοποιήσει όλα τα νόμιμα περιθώρια θα χρειαστεί να προσεγγίσει δεκάδες υποψηφίους για το Δημοτικό Συμβούλιο, να επιλέξει τα πρόσωπα χωρίς σταυρό, να εξασφαλίσει τη συμμετοχή νεότερων υποψηφίων, να τηρήσει την ποσόστωση φύλου και να αναπτύξει επαρκή παρουσία στις κοινότητες ολόκληρου του νησιού.
Νέα στρατηγική για τις χιακές παρατάξεις
Στο νέο περιβάλλον δεν θα αρκεί μια παράταξη να συσπειρώνει αποκλειστικά το δικό της ακροατήριο. Θα πρέπει να εμφανίζεται αποδεκτή και στους ψηφοφόρους των ανταγωνιστικών συνδυασμών, ώστε να μπορεί να συγκεντρώνει εναλλακτικές ψήφους. Ο προεκλογικός λόγος πιθανότατα θα γίνει περισσότερο διπλός: κάθε υποψήφιος θα ζητεί την πρώτη ψήφο από τους υποστηρικτές του, αλλά ταυτόχρονα θα επιδιώκει να αποτελέσει τη δεύτερη, ασφαλέστερη επιλογή για τους υπόλοιπους.
Οι μεσαίες και μικρότερες παρατάξεις δεν χάνουν κατ’ ανάγκη την πολιτική τους επιρροή. Αντιθέτως, οι ψηφοφόροι τους μπορούν να καθορίσουν τον τελικό νικητή μέσω της εναλλακτικής ψήφου. Εκείνο που αλλάζει είναι ο χρόνος των πολιτικών συνεννοήσεων. Οι συμφωνίες, οι συγκλίσεις και τα μηνύματα συνεργασίας θα πρέπει να διαμορφώνονται πριν από την κάλπη και όχι στο διάστημα μεταξύ δύο Κυριακών.
Για τη Χίο, όπου το 2023 οι τρεις παρατάξεις εκτός της τελικής δυάδας συγκέντρωσαν περισσότερο από το ένα τρίτο των έγκυρων ψήφων, η δεύτερη προτίμηση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικότερη από την αρχική διαφορά ανάμεσα στους δύο πρώτους. Η στάση των ψηφοφόρων που δεν ταυτίζονται με τα δύο μεγαλύτερα δημοτικά σχήματα θα αποκτήσει, επομένως, αυξημένη βαρύτητα.
Ο νέος νόμος προβλέπει επίσης τη δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, με ειδική εγγραφή του εκλογέα μέσω του gov.gr και διαδικασία ταυτοποίησης με προσωπικούς κωδικούς και κωδικό μιας χρήσης. Η πρακτική εφαρμογή θα εξαρτηθεί από τις προβλεπόμενες τεχνικές και κανονιστικές ρυθμίσεις. Για ένα νησί με μεγάλο αριθμό φοιτητών, εργαζομένων, ναυτικών και μονίμων κατοίκων που βρίσκονται συχνά εκτός Χίου, η συγκεκριμένη δυνατότητα θα μπορούσε να επηρεάσει θετικά τη συμμετοχή, εφόσον λειτουργήσει με ασφάλεια, αξιοπιστία και επαρκή ενημέρωση.
