Η δημοτική αρχή του Γιάννη Μαλαφή μπήκε στο τιμόνι του Δήμου Χίου με ένα ισχυρό πολιτικό αφήγημα: διαφάνεια, ισόρροπη ανάπτυξη, νερό, χωροταξικός σχεδιασμός, συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και ένας Δήμος που θα λειτουργεί για όλους και όχι για «ημετέρους». Αυτές ήταν οι βασικές θέσεις που καταγράφηκαν δημόσια στην παρουσίαση του συνδυασμού «Χίος για όλους» τον Ιούλιο του 2023, με τον τότε υποψήφιο δήμαρχο να φτάνει ακόμη και στην αναφορά για πόσιμο νερό στις βρύσες, ενώ επανέλαβε τη θέση του για τρεις Δήμους στο νησί ή, εναλλακτικά, για λειτουργία του ενιαίου Δήμου «σαν να είμαστε τρεις Δήμοι».
Δυόμισι χρόνια μετά, η πολιτική αποτίμηση δεν μπορεί να γίνεται με βάση τις προθέσεις, αλλά με βάση το αποτέλεσμα. Και εκεί αρχίζει το δύσκολο σκέλος για τη δημοτική αρχή Μαλαφή. Διότι τα πιο εμβληματικά σημεία της προεκλογικής ρητορικής της —νερό, διαφάνεια, καθημερινότητα, ισόρροπη αντιμετώπιση κέντρου και περιφέρειας— είναι ακριβώς τα πεδία στα οποία η κριτική στον τοπικό Τύπο έχει γίνει πλέον συστηματική.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ΔΕΥΑΝΧ. Η υπόσχεση για σοβαρή πολιτική στο νερό και η αναφορά ακόμη και σε πόσιμο νερό στις βρύσες συγκρούονται σήμερα με την εικόνα των αυξημένων λογαριασμών, των αντιδράσεων από χωριά της Βόρειας Χίου και της πολιτικής έντασης γύρω από την τιμολογιακή πολιτική του 2026. Η νέα τιμολογιακή πολιτική εγκρίθηκε μόνο με τις ψήφους των συμβούλων της δημοτικής αρχής Μαλαφή, ενώ η αντιπολίτευση την καταψήφισε και δεκάδες πολίτες από τη Βόρεια Χίο ζήτησαν την ακύρωσή της, κάνοντας λόγο για επιβαρύνσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα των περιοχών τους.
Ακόμη βαρύτερο πολιτικά είναι ότι, όταν κάτοικοι από Συκιάδα, Λαγκάδα και Καρδάμυλα διαμαρτυρήθηκαν για υπέρογκους λογαριασμούς ύδρευσης και αποχέτευσης, το κλίμα περιγράφηκε ως έντονης αγανάκτησης, με τη νέα τιμολογιακή πολιτική να παρουσιάζεται ως αιτία του κύματος οργής και αισθήματος αδικίας. Το ερώτημα είναι απλό: πώς συνδέεται η προεκλογική υπόσχεση για νερό ως κεντρική προτεραιότητα με μια πραγματικότητα στην οποία οι δημότες αισθάνονται ότι το πρώτο απτό αποτέλεσμα είναι ο βαρύτερος λογαριασμός;
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το ζήτημα του 3ου Γυμνασίου Χίου. Η δημοτική αρχή μιλά για σχέδιο και αναζητά χρηματοδότηση, όμως η εκπαιδευτική κοινότητα εξακολουθεί να ζει με την αναμονή. Σε πρόσφατη συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο καταγράφηκε έντονη αντιπαράθεση για τις καθυστερήσεις στη μελέτη και στη δημοπράτηση, με υπενθύμιση δημόσιας δέσμευσης ότι η μελέτη θα δημοπρατούνταν τον Μάρτιο. Η απάντηση του δημάρχου ήταν «κάντε υπομονή μερικές μέρες να έρθει χρηματοδότηση».
Η κριτική δεν προέρχεται μόνο από την αντιπολίτευση. Η Ένωση Γονέων Χίου έθεσε ευθέως το ερώτημα «τώρα τι κάνουμε;», σημειώνοντας ότι το 3ο Γυμνάσιο, όπως φαίνεται, θα συνεχίσει να λειτουργεί σε κοντέινερ. Παράλληλα, η «Συμμαχία Αξιών» επανήλθε ζητώντας τήρηση των δεσμεύσεων Μαλαφή, με τον Κώστα Τριαντάφυλλο να μιλά για χαμένο κρίσιμο χρόνο, απουσία μελέτης και ανάγκη άμεσου χρονοδιαγράμματος.
Το τρίτο μεγάλο πεδίο είναι η καθημερινότητα. Η ChiosPress κατέγραψε ότι η δημοτική αρχή βρίσκεται αντιμέτωπη με «ορατή φθορά» σε θέματα καθημερινής λειτουργίας, αναφέροντας παράπονα για κάδους, οσμές, κενά στην καθαριότητα, ελλιπείς χορτοκοπές και παραμελημένες παιδικές χαρές. Πρόκειται για ζητήματα που δεν απαιτούν μεγάλα οράματα, αλλά οργάνωση, πρόγραμμα και σταθερή παρουσία του Δήμου στο πεδίο. Όταν μια δημοτική αρχή εκλέγεται με σύνθημα αλλαγής και διαφάνειας, κρίνεται πρώτα από το αν η γειτονιά, το σχολείο, το πάρκο και η παιδική χαρά λειτουργούν με αξιοπρέπεια.
Ακόμη και το σύνθημα περί «Χίου για όλους» δοκιμάζεται από την πολιτική εικόνα που σχηματίζεται. Η ίδια κριτική αναφορά της ChiosPress σημειώνει προσλήψεις ειδικών συνεργατών που είχαν υπάρξει υποψήφιοι του συνδυασμού Μαλαφή χωρίς να εκλεγούν, επισημαίνοντας ότι, ανεξάρτητα από τη νομιμότητα (είναι νόμιμες) των επιλογών, ενισχύεται η εντύπωση μιας διοίκησης που εμπιστεύεται κυρίως τον στενό της κύκλο. Αυτό ακουμπά ευθέως τον πυρήνα της προεκλογικής δέσμευσης για διαφάνεια και διοίκηση πέρα από «ημετέρους».
Ιδιαίτερο βάρος έχει και η στάση της «Συμμαχίας Αξιών», η οποία στον δεύτερο γύρο των εκλογών στήριξε πολιτικά τον Γιάννη Μαλαφή, σημειώνοντας τότε ότι εκείνος είχε δεσμευθεί δημόσια σε προτεραιότητες, αρχές και θέματα που αποτελούσαν μέρος του δικού της προγράμματος. Ταυτόχρονα, όμως, είχε προειδοποιήσει ότι από 1.1.2024 θα είναι αυστηρός κριτής εάν δεν τηρηθούν οι δεσμεύσεις. Σήμερα, η ίδια παράταξη πράγματι καταγράφεται ως ένας από τους βασικούς φορείς πίεσης προς τη δημοτική αρχή, ειδικά στα σχολικά ζητήματα.
Η δημοτική αρχή Μαλαφή δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από την πολυπλοκότητα των διαδικασιών. Κάθε διοίκηση παραλαμβάνει προβλήματα. Το ερώτημα είναι αν τα λύνει, αν τα επιταχύνει ή αν απλώς τα μεταφέρει στον χρόνο με νέες εξηγήσεις. Στο νερό, οι δημότες βλέπουν αυξήσεις. Στο 3ο Γυμνάσιο, γονείς και μαθητές βλέπουν αναμονή. Στην καθημερινότητα, οι πολίτες βλέπουν κενά στην καθαριότητα, στις χορτοκοπές και στη συντήρηση κοινόχρηστων χώρων. Στη διαφάνεια, ο δημόσιος διάλογος εξακολουθεί να γεννά ερωτήματα.
Η ουσία είναι ότι η Χίος δεν ψήφισε απλώς έναν διαχειριστή. Ψήφισε μια υπόσχεση αλλαγής. Και αυτή η υπόσχεση σήμερα μετριέται σε συγκεκριμένα πράγματα: καθαρούς χώρους, ασφαλή σχολεία, δίκαιους λογαριασμούς νερού, ισόρροπη μέριμνα για τα χωριά, σαφή χρονοδιαγράμματα και αποφάσεις που πείθουν ότι ο Δήμος λειτουργεί πράγματι για όλους.
Αν ο Γιάννης Μαλαφής θέλει να επαναφέρει αξιοπιστία στο προεκλογικό του αφήγημα, δεν αρκούν νέες δηλώσεις και νέες διαβεβαιώσεις. Χρειάζεται να δώσει δημόσιο απολογισμό, σημείο προς σημείο: τι υποσχέθηκε, τι παρέλαβε, τι έκανε, τι καθυστερεί και πότε θα ολοκληρωθεί. Διότι η πολιτική εμπιστοσύνη δεν συντηρείται με συνθήματα. Συντηρείται με αποτέλεσμα.
