Η φθίνουσα πορεία του χιώτικου ποδοσφαίρου δεν είναι ένα τυχαίο «κακό φεγγάρι». Είναι πολυεπίπεδη και πολυπαραγοντική. Φαίνεται στα γήπεδα, στη δυσκολία στελέχωσης ομάδων, στους πίνακες των σκόρερ και –κυρίως– στη σταδιακή απώλεια ταυτότητας του τοπικού προϊόντος. Μέσα σε περίπου μια δεκαετία είδαμε ιστορικά σωματεία με τίτλους, όπως ο ΑΠΟ Χίος και η Θύελλα, να αναστέλλουν τη δράση τους, μαζί με ομάδες όπως η Ελάτα, ο Αστέρας, η Δόξα, ο Ερασιτέχνης κ.ά.. Το κενό που αφήνουν δεν είναι μόνο συναισθηματικό· είναι αγωνιστικό και οργανωτικό.
Η παραγωγή ταλέντου έχει υποχωρήσει ή –το λιγότερο– έχει χαθεί η διάθεση εμπιστοσύνης σε νεαρά παιδιά. Πριν από δέκα χρόνια ήταν αδιανόητο ακόμη και στο Β’ Τοπικό να στηρίζονται ρόστερ σε παίκτες από εκτός Χίου. Σήμερα το φαινόμενο γενικεύεται. Παράλληλα, ποδοσφαιριστές που πριν είκοσι χρόνια πρωταγωνιστούσαν ως νεαροί, παραμένουν ψηλά στους πίνακες σκοραρίσματος μολονότι έχουν περάσει τα 40. Είναι χαρακτηριστική η πτώση του ρυθμού σκοραρίσματος: βλέπουμε πρώτους σκόρερ να τερματίζουν με περίπου 15 τέρματα, όταν προ δεκαετίας ο Καλογεράκης –ακόμη και στο Β’ Τοπικό– ξεπερνούσε τα 30. Η παλιότερη γενιά έβαζε τον πήχη πολύ ψηλά: ο «Iron Man» Χρ. Δάνδουλας έφτασε σε μια σεζόν σχεδόν τα 60 γκολ, ενώ οι Γ. Κακούσιος, Γ. Ρες και Κ. Τζούμας πήραν «χρυσά παπούτσια» με 35+ τέρματα. Στο ίδιο κάδρο μπαίνουν και οι Στ. Πελαντής, Μ. Φόρσος και Ν. Ζαννίκος με πάνω από 23 γκολ σε μία χρονιά. Σίγουρα από το τοπικό έχουν περάσει και άλλοι ικανοί σκόρερ (Ζαμπετάκης, Καπός κ.α.) και θα χρειαζόμαστε άλλες 10 σελίδες για να τους αναφέρουμε όλους.
Επιπλέον σημαντικοί παράγοντες αποσύρονται, όπως πρόσφατα ο Στ. Βασιλάκης, αφήνοντας κενό τεχνογνωσίας και σταθερής στήριξης. Η ΕΠΣ Χίου, στην προσπάθεια να διαχειριστεί την ένδεια αγώνων, άλλαξε τη μορφή του Κυπέλλου και το διεξάγει σε ομίλους για να προστεθούν αγωνιστικές. Είναι μια λύση ανάγκης που λύνει το σύμπτωμα, όχι το πρόβλημα. Η ανάληψη της ΕΠΣ από τον Γ. Σαρρή αναπτέρωσε προσδοκίες, γιατί είναι ο μοναδικός που κοιτά «στα μάτια» την ΕΠΟ και διαθέτει προσβάσεις. Η πολιτική που θα ακολουθήσει, όμως, θα κριθεί στο τέλος της θητείας: ζητούμενο δεν είναι να «βγαίνουν οι διοργανώσεις», αλλά να επανατοποθετηθεί η Χίος στον ποδοσφαιρικό χάρτη.
Πτώση παρατηρείται και στη διαιτησία. Η παρουσία του Γιάννη Μαχαίρα, παρά την κριτική που δεχόταν, είχε οδηγήσει σε ποσοτική και ποιοτική ανάπτυξη, φέρνοντας νέα παιδιά στον χώρο. Πρότυπο για όλους ο Θ. Γιάχος. Σήμερα λείπουν η συστηματική «στρατολόγηση», η εκπαίδευση και ένα σαφές πλαίσιο αξιολόγησης. Όταν στερεύει ο «σωλήνας» παραγωγής διαιτητών, υποφέρει συνολικά το επίπεδο του τοπικού.
Τα αίτια είναι πέντε και αλληλένδετα. Η δημογραφία και η εύκολη «εισαγωγή» έτοιμων λύσεων αποδυναμώνουν τις ακαδημίες. Η έλλειψη εμπιστοσύνης στους νεαρούς καίει ταλέντα στον πάγκο. Οι υποδομές φθείρονται, ο προπονητικός χρόνος είναι ασφυκτικός. Οι παράγοντες και οι προπονητές υποδομής χρειάζονται επιμόρφωση και κίνητρα για να μείνουν στο άθλημα. Πάνω απ’ όλα, έχει χαθεί το αφήγημα: χωρίς όραμα και στόχο, δεν υπάρχει στράτευση.
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο διαχειριστική. Η ΕΠΣ Χίου οφείλει να παρουσιάσει ένα τριετές σχέδιο με σαφείς δείκτες: αύξηση εγγραφών στις ακαδημίες, περισσότερα ενεργά δελτία σε U15 και U17, διπλασιασμό των ενεργών διαιτητών. Παράλληλα, χρειάζεται κανονιστικό κίνητρο για τους νέους: υποχρεωτική συμμετοχή ποδοσφαιριστών κάτω των 19 σε Α’ και Β’ Τοπικό, με ελάχιστο χρόνο συμμετοχής που θα «χτίζει» εμπειρίες και αυτοπεποίθηση.
Στην πρώτη γραμμή πρέπει να μπει ένα οργανωμένο πρόγραμμα επιμόρφωσης προπονητών υποδομής. Σύγχρονη μεθοδολογία, ατομική τεχνική, διαχείριση επιβάρυνσης, συγκεκριμένο παιχνίδι-μοντέλο. Οι συμφωνίες συνεργασίας σωματείων–ακαδημιών μπορούν να ανοίξουν «μονοπάτια» εξέλιξης χωρίς τριβές, ενώ τα κίνητρα προς χορηγούς και παράγοντες –με διαφάνεια και λογοδοσία– θα κρατήσουν κοντά τους ανθρώπους που σηκώνουν κάθε χρόνο το βάρος.
Η διαιτησία χρειάζεται επανεκκίνηση: σχολή ανά σεζόν, πρόγραμμα μέντορινγκ, φυσική κατάσταση και φυσικά καλύτερες αμοιβές, ως επιπρόσθετο κίνητρο.
Υπάρχουν και τα φωτεινά παραδείγματα. Οι ακαδημίες παραμένουν εστία ελπίδας, με αιχμή τον αεικίνητο και διορατικό Γιώργο Κακούσιο μέσω της ESFA. Όμως αρκεί; Όχι, αν δεν απλωθεί η προσπάθεια σε όλες τις κατηγορίες και σε όλα τα χωριά. Η σημερινή σύνθεση της ΕΠΣ –με εμπειρία και πρόσωπα που έχουν θητεύσει σε πολλούς ρόλους– καλείται να δώσει ριζοσπαστικές λύσεις και όχι να λειτουργήσει ως απλός διεκπεραιωτής.
Στη σημερινή ΕΠΣ το μεγαλύτερο κεφάλαιο είναι ο Γ. Σαρρής. Αν προχωρήσει με γοργά βήματα την αναδιοργάνωση και ξαναφέρει τη Χίο στο επίκεντρο της ΕΠΟ, θα ξαναγεννηθεί το όραμα. Και μαζί με το όραμα θα επιστρέψουν η κινητικότητα, το ταλέντο, η παραγωγή και ο ανταγωνισμός.
Η μπάλα είναι στο γήπεδο. Το σκορ γυρίζει μόνο με σχέδιο, επιμονή και –κυρίως– ευκαιρίες στους νέους.
